Leerreviews op hoofdlijn

De kern van Learning Together zijn de leerreviews. Pieter Veen schrijft daarover in zijn onderzoek: “Het perspectief waarmee een casus wordt onderzocht is dat hulp en bescherming de uitkomst zijn van samenwerking van mensen in een systeem van organisatorische afspraken, wetten en regels, tradities, gebruiken, reflexen en instrumenten. Het leerreview richt zich op dat systeem en hoe het komt dat de casus zich heeft voorgedaan, zoals die zich heeft voorgedaan. Dit systeemperspectief richt zich dus niet op de maker van de fout als schuldige, maar op het patroon in de samenwerking dat geleid heeft tot het incident, of het in ieder geval niet voorkomen heeft”. Verder schreef hij: “De methodiek geeft houvast en structuur in de aanpak van het review onderzoek, zowel voor de onderzoekers (reviewers) als voor de betrokkenen bij de casus (reviewees). Daarbij blijkt de methode bij de deelnemers een houding te creëren waarin open met elkaar gesproken wordt. De kracht van de methode is de veiligheid die ervaren wordt om open over de casus te spreken in al zijn complexe verbindingen en mensen zich ‘bloot’ durven te geven, binnen de beslotenheid van een review”. De houding van de reviewbegeleiders is daarom open en niet gericht op verantwoording afleggen door de betrokken medewerkers. Daarvoor moeten de deelnemers wel de toestemming tot deelname van hun organisatie ervaren en zich veilig genoeg voelen om informatie te delen. Alleen dan zal meer inzicht ontstaan in cruciale momenten en factoren die hebben bijdragen aan de wijze van handelen.

Een leerreview bestaat uit drie fasen:

Fase 1.
Voorbereiding 
Stap 1:   vooroverleg met de opdrachtgevers
Stap 2:   een review team samenstellen bestaande uit betrokkenen, staf en lijn
Stap 3:   selecteren wie aan de review moet deelnemen
Stap 4:   de deelnemers op de review voorbereiden  
   
Fase 2.
Gegevensverzameling
Stap 5:   dossierinformatie van een casus selecteren en bestuderen
Stap 6:   gesprekken voeren met de betrokkenen (uitgebreidheid afhankelijk van gemaakte afspraken) en zo mogelijk met de cliënt(en) 
   
Fase 3.
Gegevens ordenen en analyseren         
Stap 7:   met de deelnemers een rond verhaal maken
Stap 8:   selectie en verslaglegging van de belangrijkste gebeurtenissen en bijdragende factoren
Stap 9:   de verzamelde gegevens en de gegevensanalyse in dialoog met de deelnemers nakijken en volledig maken
Stap 10: algemene patronen uit de casus selecteren en prioriteren
Stap 11: aanbevelingen doen


Het methodisch hart van een leerreview is:

  • Kijken met de kennis van toen en niet van nu (toen beschikte niet iedereen over alle kennis/informatie).
  • Nagaan wat cruciale beslismomenten zijn geweest, voorafgaand aan het incident / de calamiteit.
  • Nagaan wat daarbij de bijdragende factoren en context waren: persoonlijk, professioneel, cliënt/gezin, team, organisatie/management/cultuur, keten.
  • Daaruit patronen destilleren, die de casuïstiek overstijgen, en vragen/overwegingen voorleggen ter verbetering van de praktijk(en) in een eindrapport aan de opdrachtgever(s).

[1]Veen, Pieter M. e.a., “Bij jeugdzorgincidenten openen LT-reviews de praktijk”, Zijlstra Center, Vrije Universiteit, Amsterdam, maart 2015.